احمد مجد الاسلام كرمانى
486
سفرنامه كلات ( فارسى )
اخبار در شهر مشهد بعرض ناصر الدين شاه مرحوم رسيد در مراجعت از مشهد در بجنورد مرحوم سهام الدوله را مأمور تنبيه آنها فرمود و به اندازه لزوم از سهام الدوله استمالت نمودند سهام الدوله هم با جماعتى از سواره خراسانى و شادلو و جمعى از سوارهاى ركابى شاه بر سر تراكمه تاختن كرده طايفه « قوچوق يموت » را كه تقريبا هزار خانوار هستند چاپيد و لطمه سختى بر آنها زد ساير طوايف تراكمه از اين رشادت سهام الدوله بوحشت افتاده ترك شرارت گفته و تا مدتى ساكت نشستند . طايفه سوم از طوايف تراكمه طايفه كوكلان است كه آنها هم مركب از دو فرقه هستند فرقهاى كه محل سكناى آنها كوهستان است آنها را « حلقه داغى » مينامند و اسامى طوايف جزء آنها از اين قرار است : غائى - قره بلخان - دارى - چقلق - جانقربانلو - قرناس - آيدروش . فرقه ديگر كه در بيابان و صحرا مسكن دارند آنها را « دو دورقه » ميگويند و آنها هم چند طايفه هستند . فرق كه آنها هم دو شعبه هستند ( چاقر - بيكدلى ) بايندر - نيكاق - سنكريك طايفه كوكلان اصلا از سكنه اصليه خوارزم هستند بعد از استقرار سلطنت نادر شاه از خوارزم بدهستان كه « قارى قلعه » باشد آمده و از آنجا بكوكلان رفته سكنى گرفتهاند و اغلب اظهار خدمتگذارى مينمايند . بلى در اواخر عهد آقا محمد خان اظهار شرارتى كردند ميرزا علينقى خان حاكم فندرسك را كه حكومت كوكلان هم داشت كشتند و در زمان فتحعلى شاه « عباس خان » بيگلربيگى استرآباد را كه براى گرفتن ماليات و نظم آنجا بكوكلان رفته بود كشتند و اردويش را بهم زدند و از ترس آنكه مهديقلى خان قاجار با اردوى بزرگى از دولت بر سر آنها مأمور شد فرار كرده بخوارزم برگشتند در اواخر فتحعلى شاه مجددا از خوارزم بكوكلان برگشته ميانه طايفه يموت و كوكلان هميشه رقابت و دشمنى است چه اوقاتيكه در خوارزم بودند